Праграма ArtPower Belarus абвяшчае старт новага конкурснага кола па Трэку 2. Творчыя праекты. Падача заявак адкрываецца 8 мая 2026 года і будзе …
Рэпрэсіі
Сітуацыя з палітвязнямі і дзеячамі культуры ў Беларусі
Увосень 2020 года Беларуская Рада культуры ў адказ на масавыя рэпрэсіі, у тым ліку сярод дзечаў культуры, арганізавала службу дапамогі рэпрэсаваным творцам. Лік рэпрэсаваных у Беларусі за гэты час перасягнуў 40000 чалавек, больш за паўмільёна беларусаў вымушаныя былі з’ехаць з краіны пад пагрозай крымінальнага пераследу. Лічба палітвязняў, якія знаходзяцца ў беларускіх калоніях і турмах, увесь гэты час вагаецца ў межах 1000-1500 чалавек. І каля 10% з іх звязаныя са сферай культуры.
З 2020 года спецыялісты з нашага кірунка дапамогі:
- апрацавалі 2200+ зваротаў,
- правялі 1400+ кансультацый,
- падрыхтавалі 370+ рэкамендацый для віз і гуманітарных дазволаў на жыхарства.
Што можа зрабіць міжнародная супольнасць
Дзеячы культуры пакараныя за захаванне мовы, памяці і сэнсаў. Іх пераслед — гэта не толькі праблема правоў чалавека, але і культурніцкая надзвычайная сітуацыя.
Мы заклікаем міжнародныя арганізацыі, культурніцкія інстытуты і дэмакратычныя ўрады:
- публічна асудзіць рэпрэсіі супраць дзеячаў культуры ў Беларусі;
- патрабаваць неадкладнага і безумоўнага вызвалення ўсіх палітвязняў, у тым ліку са сферы культуры;
- падтрымліваць механізмы рэабілітацыі і міжнароднай абароны для пераследаваных дзеячаў культуры;
- умацоўваць культурніцкую салідарнасць, узмацняючы беларускія галасы культуры ў выгнанні.
Наступныя гісторыі палітвязняў з асяроддзя культуры яскрава паказваюць жорсткасць рэпрэсій і заслугоўваюць міжнароднай увагі.
1. Пераслед за творчасць
Гэтыя выпадкі паказваюць рэакцыю рэжыму на свабоду слова, песні і творчыя выказванні. Людзей судзяць за іх творы, якія становяцца сімвалам пратэсту і надзеі.
- Дзмітрый Галавач, Яўген Бурло, Андрэй Ярэмчык (гурт Tor Band): асуджаныя на тэрміны ад 7 гадоў і 6 месяцаў да 10 гадоў калоніі за музыку, адвольна прызнаную «экстрэмісцкай». Сам гурт прызнаны «экстрэмісцкім фарміраваннем».
- Аляксей Санчук, бубнач: асуджаны на 6 гадоў калоніі за ўдзел у пратэстах і творчасць.
2. Зняволенне нягледзячы на сур’ёзныя хваробы або ўзрост
Утрымліванне людзей з цяжкімі хваробамі ці ў сталым узросце без належнай меддапамогі вядзе да пагаршэння здароўя і пакут.
- Вячаслаў Арэшка, гісторык і культуралог: асуджаны на 13 гадоў калоніі, мае сур’ёзныя праблемы са зрокам, амаль не бачыць, але яму адмаўляюць у прызнанні інваліднасці.
- Уладзімір Гундар, краязнавец і грамадскі актывіст: асуджаны на 20 гадоў калоніі, мае цяжкія хваробы, яму адмаўляюць у меддапамозе. Мае інваліднасць, часткова страціў слых у турме.
3. Інтэлектуальны і грамадзянскі супраціў: вядомыя грамадскія асобы
Гэтыя людзі прадстаўляюць культурніцкую, адукацыйную і экспертную супольнасці. Улада вядзе мэтанакіраваную кампанію супраць іх.
- Алег Хаменка, беларускі музыка, радыёвядучы, выкладчык, кампазітар, прадзюсар, лідар гурта “Палац”: асуджаны на 3 гады пазбаўлення волі за асветніцкую дзейнасць.
- Аляксей Кузьмін, саліст гурта «Закон Гука»: асуджаны на 7 гадоў.
- Павел Белавус, арганізатар культурніцкіх праектаў, Symbal.by: асуджаны на 13 гадоў, у спісе тэрарыстаў.
| Імя, прозвішча | Культурніцкая дзейнасць | Прысуд |
|---|---|---|
| Аліневіч Ігар | Пісьменнік, актывіст анархістскага руху | Асуджаны 22 снежня 2021 года на 20 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Алфёрава Нэлі | Рамесніца, мастачка і літаратарка | У чэрвені 2024 года прымусова накіраваная на псіхіятрычнае лячэнне |
| Аляксандраў Андрэй | Паэт, журналіст, медыяменеджэр | Асуджаны 6 кастрычніка 2022 года на 14 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Арэшка Вячаслаў | Архівіст, культуразнаўца, гісторык, грамадскі дзеяч | Асуджаны 5 студзеня 2023 года на 13 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бабарыка Эдуард | Кіраўнік краўдфандынгавых пляцовак падтрымкі культурніцкіх ініцыятываў Ulej i MolaMola | Асуджаны 5 ліпеня 2023 года на 8 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бабіцкі Зміцер | Арт-менеджэр, грамадскі дзеяч, сузаснавальнік культурніцкай ініцыятывы ”Склад бутэлек” | Затрыманы ў лістападзе 2025 |
| Наталля Бачурынская | Фатографка | Асуджаная 13 студзеня 2026 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Белавус Павел | Арт-менеджэр, сузаснавальнік і былы кіраўнік ”Арт Сядзібы”, стваральнік Symbal.by і кампаніі ”Годна” | Асуджаны 11 траўня 2023 года на 13 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бойка Яўген | Гісторык, этнограф | Асуджаны 12 чэрвеня 2025 года на 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бурло Яўген | Музыка гурта Tor Band | Асуджаны 31 кастрычніка 2023 года на 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Вабішчэвіч Іван | Музыка | Асуджаны 10 снежня 2024 года на 2 гады 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Васільеў Вадзім | Асвятляльнік у тэатры ”Лялька” | Асуджаны 11 лістапада 2022 года на 12 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Вярбіцкі Іван | Мастак, аніматар, рэжысёр відэамантажу | Асуджаны 15 сакавіка 2021 года на 10 гадоў і 1 месяц пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Галавач Дзмітрый | Рок-музыка, удзельнік гурта Tor Band | Асуджаны 31 кастрычніка 2023 года на 9 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Герасімовіч Чэслаў | Музыка гурта ”Ведьма” | Асуджаны 9 снежня 2024 года на 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Глушкоў Яўген | Музыка | Асуджаны 20 студзеня 2023 года на 9 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Гундар Уладзімір | Краязнаўца | Асуджаны 20 траўня 2021 года на 20 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Дудко Глеб | Музыка, сузаснавальнік праекта ConcertMaster | Асуджаны 9 ліпеня 2024 года, тэрмін невядомы |
| Дуднікаў Ягор | Актор агучкі | Асуджаны 27 снежня 2021 года на 11 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Забела Раман | Архітэктар | Асуджаны 28 чэрвеня 2024 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Здаравеннаў Вадзім | Фатограф | Асуджаны 10 лістапада 2024 года на 2 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Івашын Дзяніс | Паэт, журналіст | Асуджаны 14 верасня 2022 года на 13 гадоў і 1 месяц пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Ільін Аляксандр | Музыка, вакаліст гурта Nizkiz | Асуджаны 20 сакавіка 2024 года на 2 гады і 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Ільяш Ігар | Пісьменнік, журналіст | Асуджаны 5 верасня 2025 года на 4 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Казючыц Інга | Арт-менеджэрка | Затрыманая 10 лютага 2026 года |
| Колас Зміцер | Перакладчык, літаратуразнаўца, уладальнік выдавецтва ”Зміцер Колас” | Затрыманы 17 лютага 2026 года |
| Краўчук Васіль | Комік, актор | Асуджаны 7 лютага 2022 года на два гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу, 17 снежня 2024 года рашэнне суда было заменена на пазбаўленне волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Крук Ганна | Мастачка | Асуджаная 8 лютага 2024 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Кузьмін Аляксей | Саліст гурта ”Закон Гука” | Асуджаны 18 верасня 2023 года на 7 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Кульша Сяргей | Музыка, бас-гітарыст гурта Nizkiz | Асуджаны 20 сакавіка 2024 года на 2 гады і 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Мандзік Дар'я | Архітэктарка | Асуджаная 28 чэрвеня 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Лабань Міхаіл | Рамеснік, мастак, уладальнік ювелірнай майстэрні Самародак”" | Асуджаны 20 траўня 2022 на 4 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Ларычаў Алег | Арт-менеджэр, стрыт-арт мастак | Затрыманы ў снежні 2025 года |
| Любянчук Алесь | Арганізатар, папулярызатар гісторыі і культуры, журналіст | Паўторна затрыманы ў жніўні 2025 года |
| Малашэнкаў Сямён | Арт-менеджэр | Затрыманы ў лістападзе 2025 года |
| Масалевіч Міхаіл | Экскурсавод, краязнаўца | Асуджаны 26 лютага 2026 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Навагродскі Аляксей | Пісьменнік | Асуджаны 29 снежня 2023 на 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Падрэз Дзмітрый | Стрыт-арт мастак | Асуджаны 15 сакавіка 2022 на 7 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Пазнякевіч Валерый | Паэт, бард | Асуджаны 14 жніўня 2025 на 3 гады ў папраўчай калоніі адкрытага тыпу |
| Палонскі Ілля | Архітэктар | Асуджаны 28 чэрвеня 2024 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Палынская Ціна | Аўтарка нон-фікшн літаратуры | Асуджаная ў 2026 на 2 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Піткевіч Паліна | Пісьменніца, акторка, журналістка | Асуджаная 7 сакавіка 2025 на 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Савін Уладзіслаў | Прадзюсар, блогер, паэт | Асуджаны 26 кастрычніка 2022 на 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Салаш Сяргей | Арт-менеджэр, грамадскі дзеяч, сузаснавальнік культурніцкай ініцыятывы “Склад бутэлек” | Затрыманы 12 лістапада 2025 года |
| Санчук Аляксей | Музыка, бубнач | Асуджаны 13 траўня 2021 на 6 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Сацук Сяргей | Пісьменнік-фантаст, журналіст | Асуджаны 26 кастрычніка 2022 на 8 гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Стэфановіч Расціслаў | Дызайнер, архітэктар | Асуджаны 19 ліпеня 2021 на 8 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Сычоў Алег | Друкар | Асуджаны 4 кастрычніка 2024 да 9 гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Фамін Дзмітрый | Гукарэжысёр | Асуджаны 29 кастрычніка 2024 года на тры гады абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія") " |
| Фішман Уладзімір | Стваральнік і рэдактар сайта photobuildings.com | Асуджаны 5 студзеня 2024 на 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Францкевіч Аляксандр | Пісьменнік, актывіст анархістскага руху | Асуджаны 6 верасня 2022 на 17 гадоў і 9 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Халяўкін Дзмітрый | Музыка, бубнач гурта Nizkiz | Асуджаны 20 сакавіка 2024 года на 2 гады і 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія") " |
| Хаменка Алег | Музыка, радыёвядучы, выкладчык, кампазітар, прадзюсар, лідар гурта ”Палац",Асуджаны 4 сакавіка 2026 на 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму | |
| Харытонава-Крыжэвіч Наталля | Рамесніца, дызайнерка ўпрыгожванняў | Асуджаная 9 жніўня 2024 года на 5 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Церашкова Алена | Пісьменніца, хірург | Асуджаная 20 чэрвеня 2024 года на 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Цюшкевіч Ягор | Музыка, супрацоўнік лялечнага тэатра | Асуджаны 19 снежня 2024 года на 6 гадоў пазбаўленне волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Чумакоў Алесь | Даследчык і рэстаўратар традыцыйных музычных інструментаў, музыка-гусляр | Затрыманы 8 снежня 2025 |
| Шаляпіна Аксана | Мастачка | Асуджаная ў лістападзе 2025 года на 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Якаўлева Ірына | Мецэнатка, валанцёрка | Асуджаная 19 сакавіка 2026 года на 8 галоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Ярэмчык Андрэй | Бас-гітарыст гурта Tor Band | Асуджаны 31 кастрычніка 2023 на 7 гадоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Яўмененка Віктар | Папулярызатар беларускай гісторыі і культуры | Затрыманы ў пачатку 2026 года |
Катэгорыі
Таксама паглядзіце
Літаратура: Справа кніганошы вымагае адвагі Кіно: Ананімы і прапаганда Тэатр: Завяршэнне кадравай рэвалюцыі і скандалы ў сталічных калектывах Музыка: Вяртанне канцэртаў у …
