Увосень 2020 года, калі незалежны культурніцкі сектар сутыкнуўся з рэпрэсіямі, стратай інстытуцый і рэсурсаў, вымушанай эміграцыяй, была заснаваная Беларуская Рада культуры. З …
Рэпрэсіі
Сітуацыя з палітвязнямі і дзеячамі культуры ў Беларусі
Увосень 2020 года Беларуская Рада культуры ў адказ на масавыя рэпрэсіі, у тым ліку сярод дзечаў культуры, арганізавала службу дапамогі рэпрэсаваным творцам. Лік рэпрэсаваных у Беларусі за гэты час перасягнуў 40000 чалавек, больш за паўмільёна беларусаў вымушаныя былі з’ехаць з краіны пад пагрозай крымінальнага пераследу. Лічба палітвязняў, якія знаходзяцца ў беларускіх калоніях і турмах, увесь гэты час вагаецца ў межах 1000-1500 чалавек. І каля 10% з іх звязаныя са сферай культуры.
З 2020 года спецыялісты з нашага кірунка дапамогі:
- апрацавалі 2200+ зваротаў,
- правялі 1400+ кансультацый,
- падрыхтавалі 370+ рэкамендацый для віз і гуманітарных дазволаў на жыхарства.
Што можа зрабіць міжнародная супольнасць
Дзеячы культуры пакараныя за захаванне мовы, памяці і сэнсаў. Іх пераслед — гэта не толькі праблема правоў чалавека, але і культурніцкая надзвычайная сітуацыя.
Мы заклікаем міжнародныя арганізацыі, культурніцкія інстытуты і дэмакратычныя ўрады:
- публічна асудзіць рэпрэсіі супраць дзеячаў культуры ў Беларусі;
- патрабаваць неадкладнага і безумоўнага вызвалення ўсіх палітвязняў, у тым ліку са сферы культуры;
- падтрымліваць механізмы рэабілітацыі і міжнароднай абароны для пераследаваных дзеячаў культуры;
- умацоўваць культурніцкую салідарнасць, узмацняючы беларускія галасы культуры ў выгнанні.
Наступныя гісторыі палітвязняў з асяроддзя культуры яскрава паказваюць жорсткасць рэпрэсій і заслугоўваюць міжнароднай увагі.
1. Пераслед за творчасць
Гэтыя выпадкі паказваюць рэакцыю рэжыму на свабоду слова, песні і творчыя выказванні. Людзей судзяць за іх творы, якія становяцца сімвалам пратэсту і надзеі.
2. Зняволенне нягледзячы на сур’ёзныя хваробы або ўзрост
Утрымліванне людзей з цяжкімі хваробамі ці ў сталым узросце без належнай меддапамогі вядзе да пагаршэння здароўя і пакут.
- Вячаслаў Арэшка, гісторык і культуралог: асуджаны на 8 гадоў калоніі, мае сур’ёзныя праблемы са зрокам, амаль не бачыць, але яму адмаўляюць у прызнанні інваліднасці.
- Уладзімір Гундар, краязнавец і грамадскі актывіст: асуджаны на 20 гадоў калоніі, мае цяжкія хваробы, яму адмаўляюць у меддапамозе. Мае інваліднасць, часткова страціў слых у турме.
3. Інтэлектуальны і грамадзянскі супраціў: вядомыя грамадскія асобы
Гэтыя людзі прадстаўляюць культурніцкую, адукацыйную і экспертную супольнасці. Улада вядзе мэтанакіраваную кампанію супраць іх.
- Алег Хаменка, беларускі музыка, радыёвядучы, выкладчык, кампазітар, прадзюсар, лідар гурта “Палац”: асуджаны на 3 гады пазбаўлення волі за асветніцкую дзейнасць.
- Аляксей Кузьмін, саліст гурта «Закон Гука»: асуджаны на 7 гадоў.
| Імя, прозвішча | Культурніцкая дзейнасць | Прысуд |
|---|---|---|
| Аліневіч Ігар | Пісьменнік, актывіст анархістскага руху | Асуджаны 22 снежня 2021 года да 20 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Алфёрава Нэлі | Рамесніца, мастачка і літаратарка | Асуджаная 3 чэрвеня 2024 года да прымусовага накіраваная на псіхіятрычнае лячэнне |
| Арэшка Вячаслаў | Архівіст, культуразнаўца, гісторык, грамадскі дзеяч | Асуджаны 5 студзеня 2023 года да 8 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бабарыка Эдуард | Кіраўнік краўдфандынгавых пляцовак падтрымкі культурніцкіх ініцыятываў Ulej i MolaMola | Асуджаны 5 ліпеня 2023 года да 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Бойка Яўген | Гісторык, этнограф | Асуджаны 12 чэрвеня 2025 года да 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Васільеў Вадзім | Асвятляльнік у тэатры ”Лялька” | Асуджаны 11 лістапада 2022 года да 12 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Вярбіцкі Іван | Мастак, аніматар, рэжысёр відэамантажу | Асуджаны 15 сакавіка 2021 года да 10 гадоў і 1 месяца пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Герасімовіч Чэслаў | Музыка гурта ”Ведьма” | Асуджаны 9 снежня 2024 года да 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Глушкоў Яўген | Музыка | Асуджаны 20 студзеня 2023 года да 9 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Гундар Уладзімір | Краязнаўца | Асуджаны 20 траўня 2021 года да 20 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Дуднікаў Ягор | Актор агучкі | Асуджаны 27 снежня 2021 года да 11 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Здаравеннаў Вадзім | Фатограф | Асуджаны 10 лістапада 2025 года да 2 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Івашын Дзяніс | Паэт, журналіст | Асуджаны 14 верасня 2022 года да 13 гадоў і 1 месяца пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Ільяш Ігар | Пісьменнік, журналіст | Асуджаны 5 верасня 2025 года да 4 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Краўчук Васіль | Комік, актор | Асуджаны 7 лютага 2022 года да 2 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу, 17 снежня 2024 года рашэнне суда было заменена на пазбаўленне волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Кузьмін Аляксей | Саліст гурта ”Закон Гуку” | Асуджаны 18 верасня 2023 года да 7 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Навагродскі Аляксей | Пісьменнік | Асуджаны 29 снежня 2023 да 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Падрэз Дзмітрый | Стрыт-арт мастак | Асуджаны 15 сакавіка 2022 да 7 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Пазнякевіч Валерый | Паэт, бард | Асуджаны 14 жніўня 2025 да 3 гадоў абмежавання волі ў папраўчай калоніі адкрытага тыпу |
| Палынская Ціна | Аўтарка нон-фікшн літаратуры | Асуджаная ў 2026 да 2 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Піткевіч Паліна | Пісьменніца, акторка, журналістка | Асуджаная 7 сакавіка 2025 да 3 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Пугачоў Цімафей | Бубнач | Асуджаны 29 студзеня 2026 года да 3 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Савін Уладзіслаў | Прадзюсар, блогер, паэт | Асуджаны 26 кастрычніка 2022 да 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Сацук Сяргей | Пісьменнік-фантаст, журналіст | Асуджаны 26 кастрычніка 2022 да 8 гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Стэфановіч Расціслаў | Дызайнер, архітэктар | Асуджаны 19 ліпеня 2021 да 8 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Сычоў Алег | Друкар | Асуджаны 4 кастрычніка 2024 да 9 гадоў пазбаўлення волі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Трашчынскі Юрый | Гукарэжысёр | Асуджаны 4 траўня 2026 года да 2 гадоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Францкевіч Аляксандр | Пісьменнік, актывіст анархістскага руху | Асуджаны 6 верасня 2022 да 17 гадоў і 9 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах строгага рэжыму |
| Хаменка Алег | Музыка, радыёвядучы, выкладчык, кампазітар, прадзюсар, лідар гурта ”Палац",Асуджаны 4 сакавіка 2026 да 3 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму | |
| Цюшкевіч Ягор | Музыка, супрацоўнік лялечнага тэатра | Асуджаны 19 снежня 2024 года да 6 гадоў пазбаўленне волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Шаляпіна Аксана | Мастачка | Асуджаная ў лістападзе 2025 года да 3 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Якаўлева Ірына | Мецэнатка, валанцёрка | Асуджаная 19 сакавіка 2026 года да 8 галоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму |
| Бачурынская Наталля | Фатографка | Асуджаная 13 студзеня 2026 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Вабішчэвіч Іван | Музыка | Асуджаны 10 снежня 2024 года да 2 гадоў 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Краўцоў Кірыл | Заснавальнік унікальнай арт-вёскі Чырвоны Кастрычнік" | арт-менеджэр |
| Крук Ганна | Мастачка | Асуджаная 8 лютага 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Лепушэнка Максім | Рэдактар і адміністратар беларускай Вікіпедыі | Асуджаны 8 жніўна 2025 года да 2 гадоў і 6 месяцаў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Мандзік Дар'я | Архітэктарка | Асуджаная 28 чэрвеня 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Масалевіч Міхаіл | Экскурсавод, краязнаўца | Асуджаны 26 лютага 2026 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Палонскі Ілля | Архітэктар | Асуджаны 28 чэрвеня 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Таленец Алена | Фатографка | Асуджаная ў 2026 годзе да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Фамін Дзмітрый | Гукарэжысёр | Асуджаны 29 кастрычніка 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Харытонава-Крыжэвіч Наталля | Рамесніца, дызайнерка ўпрыгожванняў | Асуджаная 9 жніўня 2024 года да 5 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Церашкова Алена | Пісьменніца, хірург | Асуджаная 20 чэрвеня 2024 года да 3 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія")" |
| Ашурка Аляксандра | Харэографка, заснавальніца Devil Dance studio | Асуджаная ў 2025 годзе па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Барсукова Алена | Акторка, рэжысёрка, педагог па сцэнічнай мове і акцёрскаму майстэрству | Асуджаная ў 2025 годзе па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Вольскі Анатоль | Арганізатар культурных мерапрыемстваў, музыка, дыджэй | Асуджаны ў 2025 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361‑4 КК, тэрмін невядомы |
| Гаўрылавец Віктар | Папулярызатар беларускай мовы, фізік | Асуджаны ў 2025 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361-4 КК, тэрмін невядомы |
| Грабіцкі Войцэх | Харэограф, педагог | Асуджаны 21 лістапада 2025 года да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую калонію адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Дзяўдзера Святлана | Рэдактарка | Асуджаная ў 2026 годзе па ч. 1 арт. 361‑4 КК, тэрмін невядомы |
| Каралёва Святлана | Артыстка, музыка, настаўніца музычных дысцыплін | Асуджаная ў 2026 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361-4, тэрмін невядомы |
| Лаўрыновіч Павел | Краязнаўца | Асуджаны ў 2025 годзе па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Логвін Валянціна | Старшыня зліквідаванага Цэнтра украінскай культуры “Січ” у Мінску | Асуджаная ў 2025 годзе па ч. 1 арт. 130, ч. 1 арт. 368, ч.ч. 1 і 2 арт. 361-4 КК, тэрмін невядомы |
| Лук'янава Таццяна | Музыка, музыказнаўца, салісткай камернага аркестра, выкладчыца танцаў | Асуджаная ў 2025 годзе па ч. 1 арт. 361-4 КК, тэрмін невядомы |
| Манкевіч Сцяпан | Комік, вядучы мерапрыемстваў | Асуджаны 26 снежня 2024 па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Монзуль Уладзімір | Архівіст | Асуджаны ў 2025 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361‑4 КК, тэрмін невядомы |
| Навумовіч Уладзімір | Бас-гітарыст кавер-гурта BAND 777 | Асуджаны 29 ліпеня 2024 года па ч. 1 арт. 368 і ч. 3 арт. 361-1 КК, тэрмін невядомы |
| Пашкевіч Павел | Вядучы мерапрыемстваў | Асуджаны 31 ліпеня 2024 па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Пажарыцкі Аляксандр | Баяніст, выкладчык | Асуджаны ў 2025 годзе да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Пажарыцкая Лілія | Баяністка, выкладчыца | Асуджаная ў 2025 годзе да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую калонію адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Равяка Руслан | Літаратар, перакладчык, журналіст | Асуджаны ў 2025 годзе па ч. 2 арт. 361‑4 КК, тэрмін невядомы |
| Рапавец Марына | Выкладчыца музычных дысцыплін, кіраўнічка ансамблю Pretty bend"" | Асуджаная ў 2025 годзе па арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Салажэнцаў Сяргей | Танцор-аматар, прызёр танцавальных конкурсаў | Асуджаны ў 2025 годзе да пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму, тэрмін невядомы |
| Сачыўка Дзмітрый | Музыка, фатограф | Асуджаны 22 ліпеня 2024 года па ч. 1 арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Сітнік Вольга | Аўтарка артыкулаў па гісторыі і культуры Беларусі, рэдактарка беларускай Вікіпедыі | Асуджаная ў 2025 годзе да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую калонію адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Скобнікава Злата | Фатографка | Асуджаная ў 2026 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361-4 КК, тэрмін невядомы |
| Старавойтаў Яўген | Краязнаўца, стваральнік блога Магілёўскія хронікі"" | Асуджаны ў 2025 годзе па ч.ч. 1 і 2 арт. 361-4 КК, тэрмін невядомы |
| Трубчык-Дзівакова Настасся | Бібліятэкарка | Асуджаная ў 2025 годзе па арт. 342 КК, тэрмін невядомы |
| Явід Кацярына | Акторка | Асуджаная 12 жніўня 2025 года да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (хатняя хімія") |
| Яноўская Вераніка | Спявачка, выкладчыца вакала, уладальніца мастацкай школы Артвакал" | сузаснавальніца ансамблю "Па-Дзея"" |
| Яўмененка Віктар | Папулярызатар беларускай гісторыі і культуры | Асуджаны ў 2026 годзе па ч. 3 арт. 361 КК да пазбаўлення волі, тэрмін невядомы |
| Бабіцкі Зміцер | Арт-менеджэр, грамадскі дзеяч, сузаснавальнік культурніцкай ініцыятывы ”Склад бутэлек” | Асуджаны 14 верасня 2026 года да 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
| Казючыц Інга | Арт-менеджэрка | Затрыманая 10 лютага 2026 года |
| Ларычаў Алег | Арт-менеджэр, стрыт-арт мастак | Затрыманы ў снежні 2025 года. Знаходзіцца ў СІЗА-1 |
| Малашэнкаў Сямён | Арт-менеджэр | Затрыманы ў лістападзе 2025 года |
| Салаш Сяргей | Арт-менеджэр, грамадскі дзеяч, сузаснавальнік культурніцкай ініцыятывы “Склад бутэлек” | Асуджаны 14 верасня 2026 года да 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму |
Катэгорыі
Таксама паглядзіце
Праграма ArtPower Belarus абвяшчае старт новага конкурснага кола па Трэку 2. Творчыя праекты. Прыём заявак адкрываецца 24 верасня 2026 года і працягнецца …
